लावा बरसके पहिला बिहान

लावा बरसके पहिला बिहान

१५४ दिन अगाडि

|

१ वैशाख २०८३

सुवरानी थारु  उर्फ  कमरेड चेतना

सुवरानी थारु उर्फ कमरेड चेतना

१५५ दिन अगाडि

|

३० चैत २०८२

दुर्गाबहादुर थारु ‘कविर’   जनयुद्धका धुवाँले ढाकिएको त्यो आकाश जहाँ सपनाहरू गोलीजस्तै उड्थे, त्यहीँ उभिएकी थिइन् कमरेड चेतना, आँखामा परिवर्तनको उज्यालो बोकेर। हिजो, उनको पाइला सत्ता चढ्थ्यो, उपमेयरको कुर्सीले सम्मान गर्थ्यो उनको संघर्षलाई, भीडले नारा लगाउँथ्यो, “क्रान्ति जिन्दावाद!” आज, सडकको छेउमा चिसो हावासँग लड्दै, मकैको धुवाँमा हराएकी छिन् उनी, आफ्नै इतिहासलाई पोल्दै जस्तो लाग्छ प्रत्येक दानासँग। जीवन, कहिले बन्दुकको नालमा लेखिन्छ, कहिले पोलेको मकैको बास्नामा हराउँछ। क्रान्ति, कहिले सत्ता हुन्छ, कहिले पेटको आगो । के बदलियो? समय, कि मूल्यहरू ? कि हामी नै थाक्यौं आफ्नै आदर्श बोक्न ? चेतना भने अझै जीवित छिन् । उनको नामजस्तै, हामीलाई सम्झाउँदै कि संघर्ष कहिल्यै सकिँदैन, र क्रान्ति कुर्सीमा होइन, मानिसको जीवनमा मापन हुनुपर्छ । मकैको धुवाँभित्र पनि एक किसिमको विद्रोह हुन्छ । चुपचाप, तर गहिरो। मधुवन नगरपालिका बर्दियाकी प्रथम उपमेयर सुवरानी थारु (कमरेड चेतना) ले सडक छेउमा पोलेको मकै बेचिरहेको फोटो सामाजिक संजालमा देख्दा फुरेको कविता)  ..... कवि बारबर्दिया नगरपालिकाका पूर्व मेयर हुन् ।  

थारु भाषाक शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा

थारु भाषाक शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा

१५८ दिन अगाडि

|

२७ चैत २०८२

जग्गु प्रसाद चौधरी (भगोरिया)                               थारु भाषाक् शब्द बेल्साइके बहस चलल् बा आपन मनक विचार डेना डगर खुलल् बा आओ गोचाली बहस करी सक्कुजे मिलके  जिन नुकल रहो कुई बाट बट्वाई खुलके ।   थारु भाषाक आजसम नै मिलल हो लिपि देवनागरिक लिपिक कुछ वर्ण हटैना काजे कर्ना ढिपी निमाङ् शब्द जस्टक बोल्ठी ओस्टक हम्र लिखी साहित्यम लौव लौव शब्द बेल्स सिखी ।   वर्णसे शब्द बनल शब्दसे साहित्य माला सक्कुजान बोली हम्र आपन आपन पाला डारल घाना सब्जे मिल्के निख्राय पर्ना बा दुरगामी विचार कैक बाट हमन ढर्ना बा ।   साहित्यम चलाई हम्र अरगरसे कलम भाषा कहोंर विग्रटा लगाई हम्र मलम उठी पह्रल यूवा वर्ग जङ्ग्रार बन परल छलफल कैक थारु भाषा मानक बनाइ परल ।   भाषा साहित्य कला संस्कृति हमार पहिचान यहीह बँचाइक लाग हम्र चलाइ अभियान ठाउँ ठाउँम विचार गोस्ठी अन्तरक्रिया करी मौलिक ओ आगन्तुक शब्द मिलाके बेल्स परी ।                  बारबर्दिया नगरपालिका–१०, मेरैया, बर्दिया प्रकाशोन्मुख कविता संग्रह म्वार मनक् फुलरिया (२०८३) से साभार । इ कविता संग्रह २०८३ वैशाख १ गते ५५वा गोचाली दिवसके अवसरमे बर्दियामे विमोचन हुइटि बा । 

माटी, समय ओ कोर्रा

माटी, समय ओ कोर्रा

१६० दिन अगाडि

|

२५ चैत २०८२

जीतबहादुर चौधरी ट्रासन    उठो ए समय । हेरो देश हे पोक्य्राके डोरटैंँ यहँरवहँर झण्डावाल लहरु मे सवार एक झोंडा डैंटुर । उठो ए समय ।  हेरो रजकज करटै गाउँ सहर मुलुक हे बनाके खोखर  वहरो सरकारी सेंडुर । उठो ए समय ।  ममताके छाती फोरके लहडोरामे लौटटै करिया सुअर जो बनाइल देश हे ढोढर जे देश खैनामे बा सिपार फेन्से उठाइटै कपार माटी हे भुवा बनैना खेलमें जुमलबाटै भुरे भुवर एक लेहरा गिडार उठो ए समय ।  देश पारन जाके रगतके आँस गिराइटा प्राण के असरा टुर के  रातविरात छटपटाइटा आछट पार्टी कहिया हेरबो यी देशमे कपट डरुईयनके छातिम डिया करिया बरबो उठो ए समय ।  जालिम के डौर के भिटर डपकल यी देशके दुश्मन हे  हाकिम के कौरक भिटर नुकल ऊ जाटिक रावन हे  मानव तस्कर के लस्कर मे कलकल डलिडडकर डायन हे लाही फूला डेखाइक लाग आउ गम्छा भेग्वा ओ टोपी सोमला बैठाके कोर्रा माटी उठो ए समय ।  हेरो भोर होगिल देश खोंर होगिल हमार माटिम करिया बडरी छागिल उठो ए समय ।  धनगढी–१५ कनरी, कैलाली ९८४८४९३३५७ jeettrasan57@gmail.com

आँसके खिस्सा 

आँसके खिस्सा 

१९० दिन अगाडि

|

२४ फागुन २०८२

‘बाबा एकठो चुटकिला सुनाउ ना  सड्डे सड्डे एक देसके राजकुमार राजा रानिक् खिस्सा कट्रा सुन्ना ।’ असिक छुटकि छाइ चुटकिला सुनाइक आग्रह कैलक ढेर हो सेकल  मै एकडिन कलुँ– ‘छाइ, यि चुटकिला सुन्ना समय नै हो बेन आज फेन  मै टुहिन एकठो खिस्सा सुनैम आँसके खिस्सा ।’ ‘का उ आँसके खिस्सा सुन्के हाँसि आइ ?’ छाइ जिज्ञासा ढैलि । ‘नाहि, छाइ नाहि इ खिस्सामे हाँसि नै हो ।’ ‘टब टे नै परि बाबा मै आँस टे आँस गिराइक चाहटु मने, खुसिक् आँसके खिस्सा सुनक् चाहटु ।’ मोर छाइ ओइसिन विचार कइसिक निकारल मै अप्नेहे छक्क पर्लु । मने, पटा नै हो इ डेसहे आपन ठनुइयन  पराइ डेसमे जाके  बाकसमा बन्ड हुइटि स्वडेस घुमेबेरिक  डुःखके आँसके खिस्सा कब सम डोह्र्‍यइहि  कब सम ? का डुइ टिहाइ जिट्ना पार्टी नेपालिन्के डुःखके आँस पोछे सेकि ? सुखके आँस लाने सेकि ?  ======= स्केचः एआइ 

बाँदर, मदारी र हामी 

बाँदर, मदारी र हामी 

१९४ दिन अगाडि

|

२१ फागुन २०८२

राबत अनारकली रामकली या यस्तै कुनै 'कलि' नाम पाएकी बाँदर्नीले पहिरिएर दुरुस्त मान्छेको लुगा नाच्छे- डिमिडिमी, डिमिडिमी, डिमिडिमी डमरुको तालमा । त्यस्तै- धर्मेन्दर जितेन्दर या यस्तै-यस्तै उपनाम पाएको बाँदर काँधमा लौरो बोकेर गरिटोपल्छ चौकीदारी गरिटोपल्छ माया गइटोपल्छ ससुराली । प्रतिक्रियामा हामी हाँस्छौं, दु:ख लुकाएर ताली दिन्छौं, गाली लुकाएर । यथार्थमा तिनले टोपलेका मात्र हुन् सत्य त- बाँदरको काम बिगार्नु हो । तर सरोकार छैन हामीलाई बाँदरको पूर्वकथा, मध्यकथा या अन्त्यसँग सरोकार छैन हामीलाई मदारीको नाम, थर या वतनसँग पनि । दीर्घकालीन दु:ख साँचेर बाँचेका हामीहरू केवल साट्छौं- चानचुन नोटसँग क्षणिक हाँसो... प्रिय, रमिते मित्र ! यो पहिले-पहिलेको दृश्य हो  जसका बाँदरहरू  कहाँकहाँ गइसके होलान् जसका मदारीहरू कहाँकहाँ पुगिसके होलान् ! हामी भने अझैसम्म त्यहीँ छौं जहाँ बाँदर र मदारीले छाडी गएका थिए । फरक यत्ति भो कि- अचेल हामी  भोट दिएर रमिता हेर्छौं ।

ठनुवा सेमरा 

ठनुवा सेमरा 

१९७ दिन अगाडि

|

१७ फागुन २०८२

अमित दहित   गाउँक पुरुव डहरचन्डि ग्याँरम जबसे मै जन्ना हुईनु टबसे  हमार बाजे कहैं जबसे देखनु मै फे टबसे  चारवर डाहाँका फैलईल अर्गराईल बा  हमार गाउँक ठनुवा सेमरा ।। कति मेर मेरिक चिरैयनके ट काेटाल रह  काैवा मैनीक चिरबिर चिरबिर कुईलरियक कुहु कुहुले  चैनार रह  सारा  ग्याँरा बरा जाेर साहम  घारक घार मधरिनके बन बसेरा  हमार गाउँक ठनुवा सेमरा ।। फाँडम गेहदुल ट बाझैं बाझैं मैनी काैवनके बच्चा त काेटालमसे कार्हि मधरिन ट माघम थ्वाँच थ्वाँच ढेला मारि टर टर  सहट चुह चटाकसे चाटि आब ट सुनसान हमार गाउँक ठनुवा सेमरा ।। हर साल गाउँक पुजा पाठ दुल्हनके भाेजाहा  दिया बाटि छाँकि बुँदा ढर्कावा पाई गाउँ राेगब्याधी किराकाँटि भूत प्रेतनसे   निक निक रुखुईया दिउँटक थान  हमार गाउँक ठनुवा सेमरा । हुईट ठुठ्ठा  फेन लउटट मने रुखुवा जिँउ का टिउँ  चैत्या  ध्वाँटले डेखनउस  ढकर मकर बर चुम्मर बैशखिया गएरुवा बेराहा अखाेरिएनके सिटरैना कमदा घामक छ्याँका टिउगरिएम लागल छटरि बनट हमार गाउँक ठनुवा सेमरा ।। गाउँक पुरुव डहरचन्डि ग्याँरम जबसे मै जन्ना  हुईनु टबसे  हमार बाजे कहैं जबसे डेखनु मै फे टबसे   अस्ट चारवर डाहाँका  फैलईल अर्गराईल बा  हमार गाउँक ठनुवा सेमरा ।। राजापुर–२, जोतपुर, बर्दिया