अर्जि

अर्जि

२१२ दिन अगाडि

|

२ फागुन २०८२

मातुभूमि

मातुभूमि

२१३ दिन अगाडि

|

२ फागुन २०८२

                                                                                                                                स्केचः बासु क्षितिज हम आपन मातुभूमि से प्रेम करै चियै लेकिन अजीब छै हमर प्रेम जेकरा हमर बुद्धि कहियो भेद नै सकै छै । नै बलिदान के खून से किनल गौरव नै गर्व से भरल भरोसा के शकुन  आ नै सतजुग से चलल कोनो परम्परा प्रज्वलित करै छै हमर भितर  कोनो सुखद सपना के । लेकिन माया करै चियै मातुभूमि के, कथिले?  हमरा खूद नै छै मालुम, गरम तराई के उ जूर जूनेली शान्ति चैत के पुवैरया हावा मे हरिहर भरिहर झुमैत चारकोसे झाडी धान गहुँ आ मौरवा के लहलहाईत बाली हिमाल से निकलल समुन्दर जेना ढेह फोरैत कोशी गण्डकी कर्णाली आ महाकाली गाम के डगहर मे बैलगाडी के सवारी कारी अन्हैरया राइत मे आँइख निराइर के प्रियसी के याद मे डगहर के ढेंग मे बैठ के गाम के टिमटिमाइत पुलटी के ईज्जोत देख के  आह भरनाई कंपकपाईनाई पसन्द छै। पसन्द छै हमरा गुहाली के घुर से उठैत धुआँ, गाडीवाना बच्छा के घण्टी के टुनटुन आवाज । खोरिया के मकई के खेत मे बर–पिपर के उ एक जोडी विहङ्गम गाछ हमरा बहौत पसन्द छै । नाम विहीन खुशी के साथ ढेकी मे कुटैत गदरी च्युरा के खुश्बु मालदह आ नेगरा बम्बैया रसगर आम अगहनी धान के ढेरी से भरल खरीहान लेरुवा पुआर के टाल के टाल बगरा उरै बाला उ कोरो बाला मचान नक्काशीदार केवार आ छोटका खिडकी पोखरा पाटन घर के बडका आँगन   होरी खेलाइत मतवाला निर्मम जोगी सरारा जोगी सरारा के  ताल मे ताल मिलाईत ढोलक के थाप चौरगर उटुँग टुटुँग ओसरा मे बैठ के देखैले सुनैले पसन्द करै चियै भाँगविहीन आ रंगविहीन मौन हम । दोसर के खुशी हमर खुशी दोसर के गम हमर गम ।।     थारूकरण: रंजन लेखी  सप्तरी, हालः साज, बाहिया, ब्राजिल          Friday, August 1, 2025 Homeland I love my motherland,  but with a strange love! My reason will not conquer it. Neither glory bought with blood, nor peace full of proud trust, nor the cherished traditions of dark antiquity stir in me joyful dreams. But I love -  why, I do not know myself - the cold silence of her steppes, the swaying of her boundless forests, the spills of her rivers, like seas; I love to ride  along country roads in a cart and,  with a slow glance piercing  the shadow of the night, to meet on the sides,  sighing for a night's lodging, the trembling lights of sad villages; I love the smoke of burnt stubble,  the wagon train spending the night  in the steppe and on a hill in the yellow cornfield a pair of white birches. With a joy unknown to many, I see a full threshing floor, a hut covered with straw, a window with carved shutters; and on a holiday,  on a dewy evening, I am ready to watch until midnight a dance with stomping and whistling to the chatter of drunken peasants.                           मुल कविः मिखाईल लेर्मोन्तोव (सन् १८४१)                

भोजाहा टेपरी

भोजाहा टेपरी

२१४ दिन अगाडि

|

१ फागुन २०८२

-चित्रबहादुर चौधरी    आजीले बुझेकी थिइन् पुस सकिएर माघ आउँछ बुडीले हेक्का गुमाएकी छैनिन् माघ-फागुनले घरबार जुराउँछ। मेरी घरगोसिन्या पढ्दैछिन्- पुसे स्याँठको मलिन अनुहार छिनछिनमा बदलिँदो बदरी मैगर गुडरीले रोक्न नसकेका टौवा र पौवाले नपत्त्याएका  लात्ती खाएरै अघाएका गोडाहरू! सुन्दैछिन्- दाइभाइको मन फिर्त्याउन अघ्रान तेर्स्याएर डग्गरमा छेंडिएका छाईका अलापहरू- 'जिन् जाओ डाडु अँढार बनाके !' एइ ! आजी बुडी ओइ ! घरगोसिन्याँ र छाई तिम्रो पाठशालाले सिकायो र, अहिले म पनि  कनिकुथी समयको कखरा पढ्दैछु जानि नजानी जुगको पहाडा भट्टयाउँदैछु- हामी फागुने भोजाहा टेपरी होइनौं !               ***   ***   *** *भोजाहा टेपरी: बिहेको टपरी *आजी:परबज्यै *बुडी:बज्यै *घरगोसिन्याँ:घरबुढी *छाई: छोरी *गुडरी:सिरक                              टीकापुरः कैलाली

उही नाम्लो, उही कुम्लो

उही नाम्लो, उही कुम्लो

२१७ दिन अगाडि

|

२८ माघ २०८२

उषा शेरचन   यदि पुरानै रोज्ने हो भने बहुमत दिएर रोजौँ कम्तीमा बाटो स्पष्ट होस् यदि नयाँलाई रोज्ने हो भने बहुमत दिएर रोजौँ कम्तीमा परिवर्तनको ढोका खुलोस् तर न यता पुग्ने, न उता पुग्ने मतले देशलाई सधैं उही नाम्लो, उही कुम्लो बोकाएर हिँडाउने पक्का छ छोटो खास्टोजस्तै शिर छोप्दा पाउ खुल्ने पाउ छोप्दा शिर देखिने तीस वर्ष बितिसक्यो न भाषण फेरिए न अनुहार फेरिए त्यसैले त देशको बिहान अझै कुहिरोमै हराइरहेछ उही भ्रष्टाचारको धुवाँ उही सत्ताको लोभ उही खोक्रा आश्वासन र जनताको उही थकान महँगाइको चर्को सास र टाउकोमाथि ऋणको भारी छायाँ भ्रष्टाचारी भनेर चिनेरै फेरि तिनकै जयकार अनि सरकार ढल्यो भनेर फेरि करुण गुनासो के यो हाम्रो विवेकमाथि गरिएको अन्याय होइन? नयाँलाई कामै गर्न नदिई असफल ठहर गर्छौं पुरानालाई असफल सावित भइसक्दा पनि फेरि काँध थाप्छौं कामै नगरी राम्रो नराम्रो कसरी छुट्याउने? हामीले चिन्ने नेता होइन कामको उज्यालो हो हामीले रोज्ने नाम होइन नतिजाको उज्यालो हो हामीलाई न पुरानो चाहिएको छ न नयाँको खोक्रो नारा हामीलाई चाहिएको छ त तीस वर्ष चलाएजस्तो देश चलाउने हात होइन स्वार्थभन्दा माथि उठ्ने मन र तीन करोड नेपालीका लागि धड्किने हृदय हामी व्यक्तिगत रूपमा न पुरानालाई चिन्छौँ न नयाँलाई नै हामीले चिन्ने भनेकै कामको छायाँ र उज्यालो मात्र हो उमेर ढल्कँदैछ समय बग्दैछ कतै हाम्रो जुनी “अब सुध्रेला” भन्ने आशामै बित्ने त होइन? यदि अब पनि हामी विवेकको सट्टा पुराना आदत नै रोजिरह्यौँ भने हामी मतदाता होइन दलका दास मात्र हुनेछौँ अब प्रश्न सरल छैन गम्भीर छ हामी नाम रोज्छौँ कि काम? हामी दल रोज्छौँ कि देश? हामी स्वार्थ रोज्छौँ कि तीन करोड नेपालीको भविष्य? देश उँभो लैजानु नै छ भने अब हाम्रो निर्णय पनि उँभो लाग्नुपर्छ र आफ्ना सबै स्वार्थ त्याग्न सक्नुपर्छ !!                                 पोखरा

पपुलिज्मको भूत

पपुलिज्मको भूत

२३१ दिन अगाडि

|

१४ माघ २०८२

भुवन चौधरी  मान्छे गाउँ छाडेर,  जब शहर बस्तीमा घुम्छ, मान्छे ऐनामा होइन,  भीडको आँखामा आफूलाई खोज्न थाल्छ । कहिले जात फेर्छ, पहिचानको छाला फुकालेर कालो षड्यन्त्रको, नयाँ नारा ओढ्छ । कहिले धर्म फेर्छ, आफ्नो डिउरहार जलाएर   आस्थामाथि चोट पुर्याई , ताली बज्ने ठाउँ रोज्छ । कहिले पार्टी फेर्छ, विचार होइन, बैगुनी रंग भरिएको बेलुन जस्तै, हावा बगेको दिशा पछ्याउँदै । कहिले नाम फेर्छ, इतिहास लुकाएर आफ्नो  धरातल बिर्सिएर क्षणिक लोकप्रियताको फ्ल्यासप्रिन्ट वाला साइनबोर्ड टाँस्दै । र कहिले त हुलिया नै फेर्छ, बोली, चाल, आँखा, अनुहार सबै उधारो लिन्छ भीडबाट, आफूचाहिँ हराउँछ । खै किन हो कुन्नी, पपुलिज्मले मान्छेलाई माटोसँग जरा गाँसेको स्वामीको रुख बन्न दिँदैन एकै क्षणमा ओइलाइ जाने गमलाको फूल हुन सिकाउँछ ।  पानी ताली हो,  हुरी जाली   माटो वाहवाही र आयु अर्को ट्रेन्ड आउँदासम्म । ....................  घोराही १६, भगवानपुर, दाङ

फेरि चुनाव आयो

फेरि चुनाव आयो

२३४ दिन अगाडि

|

११ माघ २०८२

फेरि चुनाव आयो ! प्रश्न उही नयाँले के गर्‍यो ? पुरानोले के बिगार्‍यो ? यी दुईको चुङगल्मा देश अड्कियो। देश बन्ने सपना सपनामै भट्कियो। नयाँ चिच्याउँछ- “हामी इमानदार!” पुरानो गर्जिन्छ- “हामी बिना सब बेकार!” एउताले भन्छ— “पुराना अब इतिहास हुन्।” -ठन्क्याई दिउ! अर्कोले कराउँछ— “नयाँ सब हावा हुन।” -मिल्क्याईदिउ! दुवैको हठमा- जनताको आश बिलायो। मञ्चमा राष्ट्रवाद, भित्रभित्रै सौदाबाज, गल्लीमा युवा बेरोजगार, संसदमा कुर्सी नै संस्कार। नयाँसँग जोश छ-तर दिशा छैन। पुरानासँग नक्शा छ तर नियत छैन। कुर्सी नयाँ–पुरानोको होइन, कर्तव्य र इमानको हुनुपर्छ। पद उमेरले होइन, कर्तव्यले सुहाउनुपर्छ। नेतृत्व अनुहारले होइन, चरित्रले चिनाउनुपर्छ। अब पनि हामीले युवालाई भिडायौँ भने, भोटको नाममा-घृणा फिंजायो भने, इतिहासले सराप्ने छ । "यिनीहरू आफैं लडे, अरूले राज गरे ।" बरु आऊ, नयाँको साहसलाई पुरानोको विवेकसँग मिसाऔँ, आरोप हैन,देश बनाउने संकल्प बाँडौँ। देश बनाउने जिम्मा नयाँको मात्रै होइन, पुरानोको मात्रै पनि होइन, यो त हामी सबैको साझा कर्तव्य हो।                  बर्दिया, हालः कीर्तिपुर, काठमाडौं स्केचः एआइ  

सोचके ठ्यापर

सोचके ठ्यापर

२३४ दिन अगाडि

|

१० माघ २०८२

पुरान (छोर्वा) मलिक्वा बुह्रान,दाङ, मल्ह्वारा ह आपन आजन्हँक बिर्टा सम्झट कहट, मै बेह्रा उँइरा नि डेम कहट, मै खेट्वा नि डेम वाक बाबा  ड्यासक बरघर बनल म मुक्त कमैया घोसना हुइलक मुक्त कम्लहरी घोसना हुइलक उ बिसर रहल या उ जान्क फे नि जानल जस करट ।   बुह्रानिक छोटु डाडुक राजनीतिक खेट्वा कमाइ भिर्लक ढ्यार सल्वा हुइलिन उहाँ इ खेट्वम गन नि सेक्ना उन्ज्रा रकट  व पस्ना बहा रख्ल ।   कौनो ना कौनो डिन  उह खेट्वक कमाहि खाइ मिलि कैक उ आसम बैसट बैसट हुँकाहार  जग्गा कमाइ बेर जर्मलक छावक इ सल्वा भ्वाज हुइलिन ।   हुँकाहार कपारिक कर्या भुट्ला हुँकाहार मुँहक कर्या डाह्रि म्वाँस गोह्रर हुइना पाला पइलिन बेन उ जग्गक  कमाहि खैना पाला नि पैल ।   अइ छोटु डाडु, टुँ बुझ पर्ना बाट का हो कलसे आपन नाउँ जट्रा क्रान्टिकारी ढर्लसे फे जट्रा क्रान्टिक सज्ना मैना गैलसे फे  हुँकनक सोचम रहल थारुन कमैया डेख्ना सोचके ठ्यापर ह च्वाटसे काट्क नि फाँकट् सम उ राजनीटिक फँट्वम  जठ्याक रकट् पस्ना बहिलसे फे कमाहि खाइ पैना अस्ट हो । बर्दिया, आबः काठमाडौँ