बाबक जस्ट छावा

बाबक जस्ट छावा

२ दिन अगाडि

|

१४ जेठ २०८३

 बिचारा किसान 

 बिचारा किसान 

३ दिन अगाडि

|

१३ जेठ २०८३

रुमा चौधरी   महीँ टे इ डेसके असली  हिरो  किसान हुइट जस्टे लागठ। जिही न घाम के पटा रठिन, न टे बर्खा के डर, बस उब्जनीके आसमे घाम पानी बिन हेरल अपन काममे राटो डिन डटल रठाँ। उहे किसान, जे आपन घर चलाइक लग   डिन राट मेहनत कर्ठा अट्रे किल नाही,  पूरा देशके पेट भरक लग हरडम पस्ना बहैटी रठाँ उहे किसान,  महँगा बिया बालर, मलखाद  मोल लेके खेटी टे कर्ठा मने अपन लगानी फिर्ता आई कना भरोसा कभु नै कर्ठा ।  कबो बाह्र, कबो सुख्खा, आउर जहन खवाके अपने भुख्खा सक्कु परिस्थितिसे जुझे पर्ठिन किसानहे, महँगाईके बोझा  सडा डिन बोक्टी रठाँ किसान  खेट्वामे डिन भर पसना चुहैटी, मेहनट कैटी रठाँ, मजा उत्पादन डेखके मन फोहैटी रठाँ । लेकिन,  जब बजार जैठाँ  मजा भाउ नै पैठाँ, टब किसान डुखी हुइटी  घर लउट जैठाँ ।  लेकिन किसानके पीड़ा बुझक लग कोई आगे नै बह्रठाँ । बिचारा किसान, जट्रा मिहनेट करलेसे  सबओर घाटेघाटा  अभिन बजारमे बिन बुझल कनैं एक मुट्ठा सागमे मोल भाउ करठाँ। किसान मेहनत कैके सबके पेट पल्ठाँ लेकिन दुःख टब लागठ जब जागिरे, धनीमानी मनै खेटी कैके काम नै हो, कहिके किसानहे हेप्ठाँ। बिचारा किसान । हाय रे किसान । राप्ती गाउँपालिका–८, पिपरी  दाङ देउखुरी  

मैयाके पाठ 

मैयाके पाठ 

४ दिन अगाडि

|

१२ जेठ २०८३

पविता चौधरी   नौ नौ महिनामा कोखमा ढर्क जन्म डेहलो  अपन छातीके दुध पिवइटी गीत गुन्गुनैलो  आँखीके तारा बनलो हमरा हो।    दुःख सहिके हमार सपना पुरा करेमा लगलो  अपन दुःख भुलाईक टन हमार संग मुस्कुरैलो नै बिस्रैहो अपन डाइ बाबा, खाली गोरा  फाटल, चिंठल लुगा लगाके हमन खुशी डेहनै।   छोट छोट रहल बेला हाँठ पकरके नेंगक सिखैनै  हमार उ बोलीमा मिठास भर्नै, अपन आँस लुकैनै  लाठीके सहारा बन्न ठाउँमा आज पराई कैनै  दुःख कष्ट करके पढाईले यी सजाई डेहनै हो।   छाइ छावाके सपना पुरा करेक टन  घाम पानी सहके पुरा जो कर्ठइ  अपन आँस कबु नै गिरैठइ हाँसके आपन दुःख भुलैठइ।   छाइ छावाके मा चोट लागल बेला कुछ नैहुइल हो  कहिके ठगे खोजला से फे बुझ लेठइ हो बिना मंगले सप कुछ डेठइ  अइसिन महान मनाइन खोजलासे फे नइ मिलहि ।   हारल बेला जिटेक सिखैलो  गिरल बेला उठ्ना हिम्मत डेलो यी स्वार्थी दुनियाँसे बँचैलो   अपन करम करेक सिखैलो ।   जिन्दगीमे मेहनत करेक सिखैलो  सपना पुरा करेके टन आशा, विश्वास  करेक सिखैलो, मैया व प्रेमसे  घर परिवार चलाइक सिखैलो।   टोहार यी मैंयाले आघे बढेक सिखैलो  हाँसी खेली जिन्दगी बिटाइक सिखैलो  मैया व मेहनतले टुँ हमन  सड्ड सड्ड आघे बह्रेक सिखैलो।    मधुवन–१, बर्दिया      

ए थारूः आब टो जागो

ए थारूः आब टो जागो

५ दिन अगाडि

|

११ जेठ २०८३

अंकर अन्जान सहयात्री   तराईके गँझिन बन्वाँ,पख्वा फाँरके बघ्वा, भल्वनसे लरके पानीसे नि गल्ना, फोर्लसे नि फुट्ना बन्जर धर्ति हे चिरके  सदिऔं से बैठ्टी आइल आदिवासी भुमिपुत्र थारू हम्र । यिहक सक्कु माटिम खेट्वा बन्वाँ पख्वाम हमार पस्नाके गन्ध बा हम्र माटीसंग बच्ठी माटीसंग साँस फेर्ठी माटिम अन्न उब्जाक यि आपन जिन्गी गुजर्ठी सिकलसेल मलेरियासे डराइल जमानम् हम्र थारू कबु नि डरैली न कबु यि शिर झुकैली न टो केक्रो धाकसे डरैली न टो केक्रो बटाहा छिनके खैली न टो किहनो हेप्ली(चेप्ली का करे कि हम्र सोझ थारू हुई झुम्रा, सखिया, मघौटा नाचम हमार पहिचान बिल्गाइठ हमार हरेक अँख्राम हम्र थारूनक भासा जियट हमार बोली भाषा बा ट हमार पहिचान बा टबमारे हम्र थारूनके यि धर्तिम शान बा हम्र थारूनक जमिन छिनगैल बोले पैना आवाज डबागैल नेङ्गना ग्वारम् जंजिर लगागैल काम कर्ना हाँठ काट्गैल टब फे थारु हम्र आपन स्वाभिमान नै बेच्ली संघर्षक आगीम जरके फे झन जिउगर आगी बनके आपन पहिचान बचैली अब जागो सक्कु डाडु भैया जागो किसान सक्कु कमैयाँ गाउँ टोल बस्टी से कोनिकाटर झोंप्री झोंप्रामनसे अपन अधिकार मागेक लाग हेरेटी गैल पहिचान बचाइक लाग हम्र थारूनके अस्तित्व बचाइक लाग सक्कु मुक्त कम्लहरियन जागो । सक्कु मुक्त कमैयन जागो ।। जानकी–८, जबलपुर, कैलाली सम्पर्क नम्बरः ९८६६४९८४४८  

थारुले के पायो ?

थारुले के पायो ?

७ दिन अगाडि

|

८ जेठ २०८३

 भुवन भाइ   जसले नदीसँगै जीवन सिक्यो जसले वनसँगै सपना रोप्यो जसले माटोसँगै पसिना साट्यो  ऊ सधैं उहीँ रह्यो धर्तीको काखमा गहिरो गरी गाडिएको जराजस्तै हावासँग झुक्ने तर नटुट्ने बाँसझैँ । थारुले पायो, आफ्नै खेतमा अरूको नियम आफ्नै बारीमा अरुको कानुन आफ्नै माटोमा पराइको नाम आफ्नै गीतमा मौनताको आदेश । उसले पायो बाढीले बगाएको झुपडी विकासले छोएको नपुग्ने गाउँ र, अधिकारको नाममा  टाढा टाढासम्म पुग्ने आश्वासन मात्र । तर पनि थारु रोएन ऊ गुनासोको नदी बनेर बगेन ऊ अझै पनि मुस्कुरायो धानको बालाजस्तै  झुकेको तर हरियो । किनकि उसलाई थाहा छ माटो बेचेर होइन माटो सम्हालेर मात्र आफ्नो अस्तित्व जोगिन्छ आफ्नो पहिचान जोगिन्छ। त्यसैले, प्रश्न अझै बाँकी छ थारुले के पायो ? कि उसले अझै पनि आफ्नो अधिकारको सामाजिक न्यायको पहिलो अक्षर लेख्न बाँकी नै छ…!  

भुइयाँ र विश्वास

भुइयाँ र विश्वास

११ दिन अगाडि

|

५ जेठ २०८३

तिम्रो शिश–महल भन्दा मेरो झुपडी कैयौं स्वर्ग लाग्छ किन कि, तिम्रो विलासी कक्षमा सजाइएका कृतिम सिताराहरूभन्दा मेरो झुपडीको कोठा भित्रैबाट ऊ छानोको भ्वाङ्ग चिहाएर देखिने जून–तारा कैयौं सुन्दर छन् जहाँबाट मैले सपना र जीवन तुन्छु र मजाले त्यो स्वर्ग छुन सक्छु । म मेरो झुपडीप्रति विश्वस्त छु र मेरो झपडीमा बस्ने हरेक पशु–पन्छीहरू पनि विश्वस्त छन् र इमानदार छन् तर तिमी भने आफैसित पनि विश्वस्त छैनौ तिमीले चार पर्खाल लगाएरपनि  चारैतिर सुरक्षा खटाएपनि  आफैभित्र पालेको त्रासले आफूलाई सुरक्षित महसुस गर्न सक्दैनौ किन कि तिम्रो घरभित्र बस्ने कुकुरहरू तिमीप्रति इमान छैनन् उनीहरू त भट्टी खाएर आउँछन् र तिमीलाई प्रवेशद्वारमा सूचना टाँस गर्नु परेको छ  कुकुरदेखि सावधान ! मलाई थाहा छ तिमी तिम्रै भगवानप्रति पनि विश्वास गर्दैनौ र मनभित्र सँधै भय र त्रास बोकेर देवालयभित्र बन्दी बनाएर राखेका छौ किन कि, भगवान तिम्रो होइन । जसले आफ्नो रगत, पसिनाको सहवासबाट यो सुन्दर भगवान जन्मायो तिमीले उनैलाई देवालयभित्र प्रवेशमा रोक लगाएका छौ र तिम्रो सनातनी मानसिकताले भगवान भेट्न आउनेसँग फिरौटी उठाइ रहेछौ तर तिमीलाई जस्तै मलाई फिरौटी उठाउनु पर्दैन तिमीले जस्तै मेरो प्रकृतिलाई देवालभित्र बन्दी बनाई राख्नु पर्दैन  बस् ! म मेरो प्रकृतिप्रति विश्वास गर्छु सम्मान गर्छु र श्रद्धा गर्छु किनकि, मैले टेकेको ‘भुइयाँ’ले मलाई आश्रय दिएको छ । र हावा–पानीले मलाई जीवन दिएको छ ।   लमही नपा–३, उत्तर मजगाउँ, दाङदेउखुरी ५ जेठ, २०८३ 

परदेशके जिन्गी

परदेशके जिन्गी

२० दिन अगाडि

|

२७ वैशाख २०८३

मुना चौधरी हम कथि कहब हम खुसी चियै कि दु:खी कनङखे सुन्याब हम परदेश के जिन्गी दुखी चियै कहब त हमर अगारी लोससब के हुइल छै साफसुधर घर छै  कार, मोटरसे सजल छै सरक मन लगाइले चाहै चियै  लेकिन हमर मन नै लागै छै हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? खुसी चियै कहब त हमर अगारी हमर देश, हमर घर, हमर खेतबारी नै छै सबसे बेसी केकरो हम सम्झै चियै त ऊ हमर देश चियै हमर परिवार, बेटाबेटी या यहाके कननसुख मुह चियै यी सबके हम कनङ्खृ बयान करब ?  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? हमर आइख लोरसे छै भोरल हमर मन बेटाबेटी देखैले  हरबखत तरपैछै हमर हाथ बापमहताइर के सेवा करैले  छटपटाइ छै हम कथि कहु आपन कहानी हमर कहानी अइहनङ छै  उजरल, पुजरल छिटलछाटल हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? हमर बेटाबेटी के बचपन बिना बापके बितलै ओकरौ के औङरी पकैर के हम नै लराइलियै  बेटाबेटी के सपना पुरै करै खातिर या परिवार पालै खातिर हम भासल चियै परदेश परदेशके सपना बुझहलियै अइठमाके लोकके सपना बुझहलियै लेकिन नै बुइझसकलियै  आपने बेटाबेटी के सपना हमर बेटाबेटीके सपना कि चियै ? यहाँ कन्हिक हमरा बत्या दियौ  बाप महताइर मोरलै मुह नै लेखैले पावलीयै मुह मे आइग नै दैले पावलियै यहाके बियाह कैरके आनलियै लेकिन साथ नै रहैले सकलियै  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? सोचै चियै त हमर आइखसे झरैये लोर हमर जीवन बित गेलै बिना परिवारके जवानी बितगेलै असगरे उमेर बितगेलै साथीभाइ छुटलै बापमहताइर ओर्यागेलै घरवाली हमरा असियाल असियाल थाइक गेलै बेटाबेटी बिना बापके जवान भ्यागेलै  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? बस आब और नै  लहानवाली हम आइये आबैचियौ घर हम जेहेन जिन्गी बितेलियै तेहेन जिन्गी हमर बेटाबेटी नै बिताबे हम आइए आबै चियै घुइमके आपन देश आपन घर आपन गाम हम आपने गाममे  आपने देशमे लिखबै आबैपला पुस्ताके भविष्य लहानवाली आब यहाके हमरा असियाइत असियाइत  जीवन बिताइले नै परत हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? ============ थारू भाषाबाट नेपालीमा अनुवाद परदेशको जिन्दगी म के भनूँ दु:खी छु कि खुसी कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी दुःखी छु भनूँ भने मेरो अगाडि मान्छेहरूको भिड छ सफासुग्घर घर  कार, मोटरले सजिएको सडक छ मन लगाउन खोज्दै छु, तर मेरो मन लाग्दैन यहाँ । खुसी छु भनूँ भने, मेरो अगाडि मेरो देश, मेरो घर, मेरो खेतबारी छैन सबैभन्दा बढी यदि म कसैलाई सम्झिन्छु भने त्यो हो मेरो देश मेरो परिवार, छोराछोरी र तिम्रो निन्याउरो अनुहार यी सब थोकको  म कसरी वर्णन गरेर सुनाऊँ ? म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? मेरो आँखाअरू आँसुले भिजेका छन् मेरो मन हर्दम छोराछोरीलाई हेर्न तड्पिरहन्छ  मेरो हातहरू  बाआमाको सेवा गर्न छटपटिरहन्छन् म के भनूँ मेरो कथा ?  मेरो कथा यस्तै छ   उजडिएको, चारैतिर छरिएको, अपूरो, अधुरो  मेरो छोराछोरीहरूको बालापन बिनाबाको बित्यो उनीहरूको अौला समातेर मैले हिँडाउन सकिनँ  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? छोराछोरीको सपना पूरा गर्न र परिवार पाल्नका लागि  म पसेको छु परदेश परदेशको सपना बुझेँ यहाँका मान्छेहरूका सपना बुझेँ तर, बुझ्न सकिनँ मैले  आफ्नै छोराछोरीहरूका सपना यदि तिमीलाई थाहा छ भने बताइदेऊ मलाई मेरो छोराछोरीको सपना के हो ?  मेरा बाआमा बिते मुखमा दागवत्ती दिन पाइनँ अन्तिम क्षणमा  उनीहरूको अनुहार समेत हेर्न पाइनँ   तिमीलाई बिहे गरेर ल्याएँ तर, तिमीसँग बस्न सकिनँ  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? साच्चिकै यी कुराहरू सोचेँ भने  मेरो आँखाबाठ आँसुको खोला बग्छ  मेरो जीवन बित्यो बिना परिवारको जवानी बित्यो एक्लै उमेर बित्यो साथीभाइ छुटे बाआमा बिते मेरी स्वास्नी मलाई कुर्दा कुर्दा थाकि छोराछोरी बिना बाको वयस्क भए  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? भो, अब अति भो लहानवाली म आजै फर्किन्छु घर मैले जस्तो जीवन बिताएँ त्यस्तो जिन्दगी मेरा छोराछोरीले नबिताऊन्  म आजै, अहिले फर्किन्छु आफ्नो देश आफ्नो घर आफ्नो गाउँ म आफ्नै गाउँमा  आफ्नै देशमा लेख्छु मेरा छोराछोरीको भविष्य लहानवाली आब तिमीले मलाई पर्खेर जीवन बिताउनु पर्दैन  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ?  अनुवाद कवि स्वयम् सिरहा, नेपाल, हालः पोर्चुगल