बिचारा किसान 

 बिचारा किसान 

१५५ दिन अगाडि

|

१३ जेठ २०८३

मैयाके पाठ 

मैयाके पाठ 

१५६ दिन अगाडि

|

१२ जेठ २०८३

पविता चौधरी   नौ नौ महिनामा कोखमा ढर्क जन्म डेहलो  अपन छातीके दुध पिवइटी गीत गुन्गुनैलो  आँखीके तारा बनलो हमरा हो।    दुःख सहिके हमार सपना पुरा करेमा लगलो  अपन दुःख भुलाईक टन हमार संग मुस्कुरैलो नै बिस्रैहो अपन डाइ बाबा, खाली गोरा  फाटल, चिंठल लुगा लगाके हमन खुशी डेहनै।   छोट छोट रहल बेला हाँठ पकरके नेंगक सिखैनै  हमार उ बोलीमा मिठास भर्नै, अपन आँस लुकैनै  लाठीके सहारा बन्न ठाउँमा आज पराई कैनै  दुःख कष्ट करके पढाईले यी सजाई डेहनै हो।   छाइ छावाके सपना पुरा करेक टन  घाम पानी सहके पुरा जो कर्ठइ  अपन आँस कबु नै गिरैठइ हाँसके आपन दुःख भुलैठइ।   छाइ छावाके मा चोट लागल बेला कुछ नैहुइल हो  कहिके ठगे खोजला से फे बुझ लेठइ हो बिना मंगले सप कुछ डेठइ  अइसिन महान मनाइन खोजलासे फे नइ मिलहि ।   हारल बेला जिटेक सिखैलो  गिरल बेला उठ्ना हिम्मत डेलो यी स्वार्थी दुनियाँसे बँचैलो   अपन करम करेक सिखैलो ।   जिन्दगीमे मेहनत करेक सिखैलो  सपना पुरा करेके टन आशा, विश्वास  करेक सिखैलो, मैया व प्रेमसे  घर परिवार चलाइक सिखैलो।   टोहार यी मैंयाले आघे बढेक सिखैलो  हाँसी खेली जिन्दगी बिटाइक सिखैलो  मैया व मेहनतले टुँ हमन  सड्ड सड्ड आघे बह्रेक सिखैलो।    मधुवन–१, बर्दिया      

ए थारूः आब टो जागो

ए थारूः आब टो जागो

१५७ दिन अगाडि

|

११ जेठ २०८३

अंकर अन्जान सहयात्री   तराईके गँझिन बन्वाँ,पख्वा फाँरके बघ्वा, भल्वनसे लरके पानीसे नि गल्ना, फोर्लसे नि फुट्ना बन्जर धर्ति हे चिरके  सदिऔं से बैठ्टी आइल आदिवासी भुमिपुत्र थारू हम्र । यिहक सक्कु माटिम खेट्वा बन्वाँ पख्वाम हमार पस्नाके गन्ध बा हम्र माटीसंग बच्ठी माटीसंग साँस फेर्ठी माटिम अन्न उब्जाक यि आपन जिन्गी गुजर्ठी सिकलसेल मलेरियासे डराइल जमानम् हम्र थारू कबु नि डरैली न कबु यि शिर झुकैली न टो केक्रो धाकसे डरैली न टो केक्रो बटाहा छिनके खैली न टो किहनो हेप्ली(चेप्ली का करे कि हम्र सोझ थारू हुई झुम्रा, सखिया, मघौटा नाचम हमार पहिचान बिल्गाइठ हमार हरेक अँख्राम हम्र थारूनक भासा जियट हमार बोली भाषा बा ट हमार पहिचान बा टबमारे हम्र थारूनके यि धर्तिम शान बा हम्र थारूनक जमिन छिनगैल बोले पैना आवाज डबागैल नेङ्गना ग्वारम् जंजिर लगागैल काम कर्ना हाँठ काट्गैल टब फे थारु हम्र आपन स्वाभिमान नै बेच्ली संघर्षक आगीम जरके फे झन जिउगर आगी बनके आपन पहिचान बचैली अब जागो सक्कु डाडु भैया जागो किसान सक्कु कमैयाँ गाउँ टोल बस्टी से कोनिकाटर झोंप्री झोंप्रामनसे अपन अधिकार मागेक लाग हेरेटी गैल पहिचान बचाइक लाग हम्र थारूनके अस्तित्व बचाइक लाग सक्कु मुक्त कम्लहरियन जागो । सक्कु मुक्त कमैयन जागो ।। जानकी–८, जबलपुर, कैलाली सम्पर्क नम्बरः ९८६६४९८४४८  

मैं इ देशके धर्तीपुत्र 

मैं इ देशके धर्तीपुत्र 

१५८ दिन अगाडि

|

१० जेठ २०८३

                                                                                        तस्विरः कुलदीप न्यौपाने इन्द्र चौधरी   जब जब देश परिवर्तन खोजठ टब टब मोर खोजी हुइठ लेकिन,  परिवर्तन पाछे शासकसे  जब मैँ आपन अधिकार मङ्ठुँ  टब ऊ कहठ, “टैँ के हुइस् ?” प्रश्न सुन्के मनमने कठुँ  “राणा शासनविरुद्ध लरुइया मोर पुर्खन बिस्रा डर्लो ? प्रजातन्त्रके लाग लरुइया मोर बुडी बुबन बिस्रा डर्लो ? अन्याय विरुद्ध लरुइया मोर डाइबाबन बिस्रा डर्लो ? लोकतन्त्रके लाग लरुइया मोर डिडी डाडुन बिस्रा डर्लो ? सुशासनके लग लरुइया मोर जेन्जी भैयाबाबुन बिस्रा डर्लो ? राट डिन सिमाके अख्वारी करुइया हमन बिस्रा डर्लो ?”  राज्यके आश्वासनसे  फाटल  जिन्दगी चब्डना सपना डेखुइया मैँ   हर जुगमे अपन परिचय डेटी आइल मैँ  आउर कसिक चिन्हाउँ ?  “मै ट सख्या, मघौटा, मुङ्ग्रहौवा नाच नच्ठुँ मागर, ढुम्रू, सज्ना, मैना गीत गैठुँ भेग्वा, चोल्या, लेहेङ्गा, गोन्या पहिरन घल्ठुँ मन्ड्रा, कस्टार, मन्जिरा, पिल्रु , बस्या बाजा  बजैठुँ अस्टिम्की, अट्वारी, डस्या, डेवारी, माघ टिउह्वार मन्ठुँ, ढिक्री, घोङ्घी, मच्छी, खेर्या परिकार खैठुँ, बरघर, गुर्वा हुँकन् गाउँ चलुइया ओ सम्रुइह्या अग्वा मन्ठुँ ।” आकुर जन्ना मन बा कलेसे   “सक्कु दलके घोसनापत्र हेरो, जनगणनाके तथ्यांक हेरो, संविधान धारा उपधारा हेरो, मै केवल,  सत्ता परिवर्तनके लाग लरुइया सिपाही किल नि हु ?  “मैं  ट यी  देशके  आदिवासी हुइटुँ                   जनजाति हुइटुँ     रक्षक हुइटुँ    सबके पेट भरुइया किसान हुइटुँ         मैँ ट यहाँके धर्तीपुत्र थारू हुइटुँ         धर्तीपुत्र थारू हुइटुँ।”    सम्पर्कः ९८४८४९६९८१  स्थायी ठेगानाः शुक्लाफाँटा नपा–१२, कञ्चनपुर  हालः कीर्तिपुर नपा– ९, काठमाडौ   

भुइयाँ र विश्वास

भुइयाँ र विश्वास

१६३ दिन अगाडि

|

५ जेठ २०८३

तिम्रो शिश–महल भन्दा मेरो झुपडी कैयौं स्वर्ग लाग्छ किन कि, तिम्रो विलासी कक्षमा सजाइएका कृतिम सिताराहरूभन्दा मेरो झुपडीको कोठा भित्रैबाट ऊ छानोको भ्वाङ्ग चिहाएर देखिने जून–तारा कैयौं सुन्दर छन् जहाँबाट मैले सपना र जीवन तुन्छु र मजाले त्यो स्वर्ग छुन सक्छु । म मेरो झुपडीप्रति विश्वस्त छु र मेरो झपडीमा बस्ने हरेक पशु–पन्छीहरू पनि विश्वस्त छन् र इमानदार छन् तर तिमी भने आफैसित पनि विश्वस्त छैनौ तिमीले चार पर्खाल लगाएरपनि  चारैतिर सुरक्षा खटाएपनि  आफैभित्र पालेको त्रासले आफूलाई सुरक्षित महसुस गर्न सक्दैनौ किन कि तिम्रो घरभित्र बस्ने कुकुरहरू तिमीप्रति इमान छैनन् उनीहरू त भट्टी खाएर आउँछन् र तिमीलाई प्रवेशद्वारमा सूचना टाँस गर्नु परेको छ  कुकुरदेखि सावधान ! मलाई थाहा छ तिमी तिम्रै भगवानप्रति पनि विश्वास गर्दैनौ र मनभित्र सँधै भय र त्रास बोकेर देवालयभित्र बन्दी बनाएर राखेका छौ किन कि, भगवान तिम्रो होइन । जसले आफ्नो रगत, पसिनाको सहवासबाट यो सुन्दर भगवान जन्मायो तिमीले उनैलाई देवालयभित्र प्रवेशमा रोक लगाएका छौ र तिम्रो सनातनी मानसिकताले भगवान भेट्न आउनेसँग फिरौटी उठाइ रहेछौ तर तिमीलाई जस्तै मलाई फिरौटी उठाउनु पर्दैन तिमीले जस्तै मेरो प्रकृतिलाई देवालभित्र बन्दी बनाई राख्नु पर्दैन  बस् ! म मेरो प्रकृतिप्रति विश्वास गर्छु सम्मान गर्छु र श्रद्धा गर्छु किनकि, मैले टेकेको ‘भुइयाँ’ले मलाई आश्रय दिएको छ । र हावा–पानीले मलाई जीवन दिएको छ ।   लमही नपा–३, उत्तर मजगाउँ, दाङदेउखुरी ५ जेठ, २०८३ 

परदेशके जिन्गी

परदेशके जिन्गी

१७२ दिन अगाडि

|

२७ वैशाख २०८३

मुना चौधरी हम कथि कहब हम खुसी चियै कि दु:खी कनङखे सुन्याब हम परदेश के जिन्गी दुखी चियै कहब त हमर अगारी लोससब के हुइल छै साफसुधर घर छै  कार, मोटरसे सजल छै सरक मन लगाइले चाहै चियै  लेकिन हमर मन नै लागै छै हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? खुसी चियै कहब त हमर अगारी हमर देश, हमर घर, हमर खेतबारी नै छै सबसे बेसी केकरो हम सम्झै चियै त ऊ हमर देश चियै हमर परिवार, बेटाबेटी या यहाके कननसुख मुह चियै यी सबके हम कनङ्खृ बयान करब ?  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? हमर आइख लोरसे छै भोरल हमर मन बेटाबेटी देखैले  हरबखत तरपैछै हमर हाथ बापमहताइर के सेवा करैले  छटपटाइ छै हम कथि कहु आपन कहानी हमर कहानी अइहनङ छै  उजरल, पुजरल छिटलछाटल हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? हमर बेटाबेटी के बचपन बिना बापके बितलै ओकरौ के औङरी पकैर के हम नै लराइलियै  बेटाबेटी के सपना पुरै करै खातिर या परिवार पालै खातिर हम भासल चियै परदेश परदेशके सपना बुझहलियै अइठमाके लोकके सपना बुझहलियै लेकिन नै बुइझसकलियै  आपने बेटाबेटी के सपना हमर बेटाबेटीके सपना कि चियै ? यहाँ कन्हिक हमरा बत्या दियौ  बाप महताइर मोरलै मुह नै लेखैले पावलीयै मुह मे आइग नै दैले पावलियै यहाके बियाह कैरके आनलियै लेकिन साथ नै रहैले सकलियै  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? सोचै चियै त हमर आइखसे झरैये लोर हमर जीवन बित गेलै बिना परिवारके जवानी बितगेलै असगरे उमेर बितगेलै साथीभाइ छुटलै बापमहताइर ओर्यागेलै घरवाली हमरा असियाल असियाल थाइक गेलै बेटाबेटी बिना बापके जवान भ्यागेलै  हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? बस आब और नै  लहानवाली हम आइये आबैचियौ घर हम जेहेन जिन्गी बितेलियै तेहेन जिन्गी हमर बेटाबेटी नै बिताबे हम आइए आबै चियै घुइमके आपन देश आपन घर आपन गाम हम आपने गाममे  आपने देशमे लिखबै आबैपला पुस्ताके भविष्य लहानवाली आब यहाके हमरा असियाइत असियाइत  जीवन बिताइले नै परत हम कङ्खे सुन्याव परदेशके जिन्गी ? ============ थारू भाषाबाट नेपालीमा अनुवाद परदेशको जिन्दगी म के भनूँ दु:खी छु कि खुसी कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी दुःखी छु भनूँ भने मेरो अगाडि मान्छेहरूको भिड छ सफासुग्घर घर  कार, मोटरले सजिएको सडक छ मन लगाउन खोज्दै छु, तर मेरो मन लाग्दैन यहाँ । खुसी छु भनूँ भने, मेरो अगाडि मेरो देश, मेरो घर, मेरो खेतबारी छैन सबैभन्दा बढी यदि म कसैलाई सम्झिन्छु भने त्यो हो मेरो देश मेरो परिवार, छोराछोरी र तिम्रो निन्याउरो अनुहार यी सब थोकको  म कसरी वर्णन गरेर सुनाऊँ ? म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? मेरो आँखाअरू आँसुले भिजेका छन् मेरो मन हर्दम छोराछोरीलाई हेर्न तड्पिरहन्छ  मेरो हातहरू  बाआमाको सेवा गर्न छटपटिरहन्छन् म के भनूँ मेरो कथा ?  मेरो कथा यस्तै छ   उजडिएको, चारैतिर छरिएको, अपूरो, अधुरो  मेरो छोराछोरीहरूको बालापन बिनाबाको बित्यो उनीहरूको अौला समातेर मैले हिँडाउन सकिनँ  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? छोराछोरीको सपना पूरा गर्न र परिवार पाल्नका लागि  म पसेको छु परदेश परदेशको सपना बुझेँ यहाँका मान्छेहरूका सपना बुझेँ तर, बुझ्न सकिनँ मैले  आफ्नै छोराछोरीहरूका सपना यदि तिमीलाई थाहा छ भने बताइदेऊ मलाई मेरो छोराछोरीको सपना के हो ?  मेरा बाआमा बिते मुखमा दागवत्ती दिन पाइनँ अन्तिम क्षणमा  उनीहरूको अनुहार समेत हेर्न पाइनँ   तिमीलाई बिहे गरेर ल्याएँ तर, तिमीसँग बस्न सकिनँ  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? साच्चिकै यी कुराहरू सोचेँ भने  मेरो आँखाबाठ आँसुको खोला बग्छ  मेरो जीवन बित्यो बिना परिवारको जवानी बित्यो एक्लै उमेर बित्यो साथीभाइ छुटे बाआमा बिते मेरी स्वास्नी मलाई कुर्दा कुर्दा थाकि छोराछोरी बिना बाको वयस्क भए  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ? भो, अब अति भो लहानवाली म आजै फर्किन्छु घर मैले जस्तो जीवन बिताएँ त्यस्तो जिन्दगी मेरा छोराछोरीले नबिताऊन्  म आजै, अहिले फर्किन्छु आफ्नो देश आफ्नो घर आफ्नो गाउँ म आफ्नै गाउँमा  आफ्नै देशमा लेख्छु मेरा छोराछोरीको भविष्य लहानवाली आब तिमीले मलाई पर्खेर जीवन बिताउनु पर्दैन  म कसरी सुनाऊँ परदेशको जिन्दगी ?  अनुवाद कवि स्वयम् सिरहा, नेपाल, हालः पोर्चुगल

सुकुम्बासीको रोदन

सुकुम्बासीको रोदन

१७४ दिन अगाडि

|

२५ वैशाख २०८३

अञ्जान धर्कट्वा "रमेश"   बबईका छालहरूमा अभावको गीत गाउँदै आफ्नै थाप्लोभरि खुल्ला आकाशको भारी बोकेर भत्किनै लागेका झुप्राका ओतहरू सँगै बसेका छन् ती- अनिश्चित भोलिको बाटो कुरेर।   सरकारको कठोर आधुनिक डोजरको गर्जनमा आफ्नै रगतजस्तो तातो पसिना उमाल्छन्, र, भोकले रूँदै गरेका नानीहरूको आँसुमा थोरै नुन मिसाएर विवशता निल्छन्, घुटुक्क।   ​उसले कहिल्यै सोचेन कि धर्तीको एउटा सानो कुनाको सपना बोकेर आफैँ बेघर हुनुपर्नेछ आफ्नै आँगनमा सरकारका डोजरहरू सडकमा दौडिरहँदा आफ्नै कर्मको निष्ठुर उठीबासलाई धाप मार्दै।   ​आज किन हो, उसलाई त ओत लाग्ने पालको खम्बा पनि कालजस्तै कठोर लागिरहेछ उसको थकित शरीरलाई छोई भाग्ने हावा पनि पुर्खाको इतिहास बगाइदिने बाढीजस्तै चिसो लागिरहेछ।   ​आफूले कहिल्यै टेक्न नपाउने पक्की सहरलाई कल्पनामा निफन्दै निदाउन खोज्छ आफ्नै फाटेको भोटो जस्तै पातलो भाग्यले आफूलाई छोपेर मानौँ त्यो च्यातिएको कपडाले उसको सबै नग्नता छोपिदिनेछ।   ​उसका तमाम खुसी र मुस्कान बोकेको भोलिलाई सम्झन्छ आफैँसँग टोलाउँछ र, कोल्टे फेरेर एउटा लामो सुस्केरालाई अँगालो हाल्दै कुन बेला घर भत्किने हो भन्ने त्रासमा सुत्छ।   ​भोलि बाँच्ने आशामा ऊ यसरी नै प्रत्येक रात मरिरहेछ पुस्तौँ बितिसक्दा पनि, तर आएन उसको नाममा कहिल्यै लालपुर्जा ।।   बारबर्दिया नगरपालिका १०, मेरैया, बर्दिया कवि अञ्जान धर्कट्वा "रमेश"