सिध्रा
३६९ दिन अगाडि
|
२६ भदौ २०८२
हम देखैले चियै कारी
लेकिन हमर काम छै गुणकारी
हमर अकार छै गोल
हम घुमै चियै टोलेटोल
हमर रूप रङ नै छै
लेकिन हमरा खाइले कोइने छोरैछै
मुह कान नै छै हमर छनगर
लेकिन हमरबिना कोइने रैहसकैछै हरदम
यी समय हमर चियै
हम चियै सिध्रा ।
आसिन, कात्तिक चियै हमर मैहना
कचु, तोरीके साग या डेरहना, पोठी माछके
सुकठिसे बनल चियै हम
पैहले त कचु काइटके अइसलाइछै
तेकरबाद डेरहना पोठी माछके सुकठि
भटभटके ढेकीमे कुइटके गरदा बनाइछै
तेकरबाद अइसलेलहा कच्चु कुटैत कुटैत
अधखुजुवा हैछै ताव
कुटलाहा सुकठि कच्चुमे मिल्याके
मिहिन कैरके कुटैछै
ताब लोदिया बन्याके थोइपके
गोल अकार दैछै
बिचमे भुङरा करैछै
ताब हम बनै चियै ।
दुई, चार रौद सुख्याके
कैटकामे गाइथके
घुरी बाइन्हके हमरा रौदमे
हनहनके सुखाइछै ।
हम टहटह रौदमे हनहन सुइखके
ट्ट्याके, मोइरके जैरके
उठैचियै हासैत खिलखिल्याके ।
हमरा गुइरके, भुइथके
आइगमे भुजैछै
हमर देह परपर डहैछै लेकिन हम स्वाद दैले नै छोरै चियै
हमरा भन्टा, मुरै सङे भुइजके
पाइनके झोर दैछै
आइगमे खदखद खदकै चियै हम
हमरा धिपल लागल कैहके हम
हल्ला नै करै चियै
बरू
स्वादिस्ट गन्हाइत सबके नाकनाकमे
पुगै चियै
हमरा शुकराइतके बगियामे
अगहनमे उसना भातमे
माघीमे चुरा, मुरहिजरे खाइछै ।
हम थारूसबके स्वादिष्ट परिकार चियै
सुकराइतके बगियाके जोरी चियै
हमर मुह कान नै छै लेकिन
हमर गन्हसे एक थारी बगिया,
चाइर थारी भात या
दुई सुपा चुरा मुरहि खाइछै लोकसब ।
हम ढेकीके माइर सहलियै
टटैहिया रौद सहलियै
आइग, धिपल पाइन सहलियै
सिझहलियै, पाकलियै, गललियै
नोन,बुकनी मेरचाइके करू सहलियै
तेकरवाद हम सैबके मनमे बैठलियै ।
जे जतहेक सङ्घर्ष करै छै
ऊ ओतहेक अगारी बरहैछै
जे जतहेक समस्यासे कुटल,पिसल जाइछै
ऊ ओतहेक कामयाब हैछै
जे जतहेक जोतल, पिटल जाइछै
ऊ ओतहेक हीरा जेखा चम्कैत
सैबके मनमे बैठै छै ।
=============
सिध्रा (नेपाली भाषामा)
म हेर्न कालो छु
तर, मेरो काम छ गुणकारी
मेरो अकार छ गोलो
तर, म घुम्छु टोलैटोल
मेरो रूप रङ नै छैन
तर, मलाई खान कसैले छोड्दैन
मुहार मेरो सुन्दर छैन
तर मबिना कोही पनि रहन सक्दैन हरदम
यो समय मेरो हो
म हुँ सिध्रा ।
आसोज, कात्तिक हुन्, मेरा महिना
कर्कला, तोरीको साग र डेरहना, पोठी माछाको
सुकुटिले बनेको छु म
पहिले त कर्कलो काटेर घाममा
ओइलिन दिन्छ
त्यसपछि डेरहना पोठी माछाको सुकुटि
भ्यातभ्यात ढिकीमा कुटेर धुलो बनाउँछ
ओइलिएको कर्कलो कुट्दा कुट्तै
सुकुटीको धुलो मिसाएर
मिहिनले कुट्छ
डल्लो बनाएर थोप्छ
गोलो अकार दिन्छ
बिचमा प्वाल पार्छ
त्यसपछि बन्छु म ।
दुई, चार घाम सुकाएर
सिन्कामा हालेर
डोरीमा बाँधी मलाई
टन्टलापुर घाममा सुकाउँछ
घाममा सुकेर चाउरिन्छु म
मर्न मात्र सक्दिनँ तर, घामले डढ्छु
यति हुँदाहुँदै पनि म
उठ्छु हाँस्दै ।
मेरो जिउ टुक्राटुक्रा पारेर धुलो बनाउँछ
आगोमा भुट्छ, मलाई आगोले पोल्छ
मेरो जिउ डढ्छ तर, म स्वाद दिन छोड्दै छोड्दिनँ
पानीसँग आगोमा उम्लिन्छु
गल्छु तर,
मलाई पोल्यो भनेर कहिले भन्दिनँ
जति गल्छु त्यति धेरै मिठो
हरहर वास्ना दिँदै सबैको नाकसम्म
पुग्छु ।
म तिहारको बगियामा
मङ्सिरको उसिना भातमा
माघीको चिउरा, मुरहिसँग खाइन्छु ।
म थारू जातिको स्वादिष्ट परिकार हुँ
तिहारको बगियाको जोडी हुँ
मेरो अनुहार छैन तर,
मेरो वास्नाले एक थाल बगिया,
चार थाल भात र
दुई नाङ्लो चुरा मुरहि खान्छन् मान्छेहरूले ।
मैले सहेँ ढिकीको कुँटाइ
सहेँ टन्टलापुर घाम
डढेँ आगोमा
झेलेँ उम्लिरहेको तातो पानी
आगोमा पाकेँ, फतक्क गलेँ
सहेँ नुन र धुलो खुर्सानीको पिरो
त्यसपछि बल्ल म बसेँ सबैको मनमनमा ।
गर्छ जसले जति सङ्घर्ष
बढ्छ ऊ अगाडि त्यति
जो जति समस्यासे कुटिन्छ पिटिन्छ
ऊ चढ्छ त्यति सफलताको शिखर,
जो जति जोतिन्छ
ऊ त्यति हीराझैँ चम्किँदै
बस्छ सबको मनमा ।
अनुवादः कवियत्री स्वयम्
सिरहा, नेपाल, हालः पोर्चुगल
