“इ टलकिच्रा लौरा कुछुबन लेह पठैबो ट कुछ टेख्बो नइकरट । उप्र ट्यारा रठिस । खोजखाज नइपर्ना, मजासे नइहेर्ना कहाँसे भेटाजाइ ? कहाँसे डेखि उन्ड्वा, उपरटेरी ।” इ कहाइ म्वार बाबक हुइटिन् । सायद उ ब्याला मै चार पाँच किलासम पह्रल हुइम । 

टलकिच्रा ठेट थारु भासक मौलिक शब्द हो । यकर शब्दिक अर्थ केराइबेर उन्ड्वा, चिप्रा, अकडेर्वा, डेख्टी डेख्टी फे नइ ड्याखलसक कर्ना, अर्थात् जरजर आँढर असक हो । जरजर आँढर कहबेर और मेरिक अर्थ लागसेकी । आँखीक आघक बन निडेख्ना, डेख्लसे फे नइडेखलसक कैक बहाना बाजी बनैनाह टलकिच्रा कैजाइट । थारु गाउँघर ओहर टिबोली मर्टी कहना शब्द फे हो इ ।

हमार गाउँम एकठो बन्टरान काका बाट । उहाँक सद्द आँखी टिरमिर रठिन् । निसोख्लक दिन नै निरठिन् । घरम काम करुइया जनशक्ति फे निहुइन् । भर्खर अर्ति कर जुकुर छोटछोट दुइठो छावा ओ एकठो छाइ बाटिन् । सक्कु काम जन्नीक भरम रलक कारन घरक धन्दा उसर्ना फे मुस्किल हुइठिन् । बन्टरान काका बाहरसे आइल ब्यालम गोरुबछरु, मुर्घी चिङ्ना, सुवर माकर चोच्चाइट डेख्ख खुब कल्कलैठ । “इ टलकिच्री जन्नी फे कहाँ मरगिल । बसेरा लेना जुन फे सुवर माकरिन ना खुद्रा डर्ल हो, ना मुर्घी चिङ्ना करैल हो । इ टलकिच्री टलकिच्रा लर्का फे एकठो काम फे नइडेख्ठ ।” हेरी पाठकवृन्द ! आफन उत्तरदायित्व निभाइक छोर्क जन्नी ओ लर्कन पर रिस उटर्ना इ बाबक बानी कसिन लागल ?

मै आफन एकठो कहानी सुनैनास लागल । म्वार बनबनेट नैकुड्लक दशकसे ज्यादा होगिल रह कि का ? इ साल साउन महिनम गाउँक संघरेन सँग टावा काट जा गिलस् । गाउँसे करिब २ घन्टा पैदल न्याङ पर्ना बन्नोम निनेङ्लक ढेर दिनके बादम पुरान संघरेनसँग बन्वा जाइ मिल्लक ओहर्से लौव अनुभव हुइ कैक टावा कट्ना बहानाम जा गिल रह । 

जब बन्वाम पुग्ली, टब पानी फे महा जोरसे डर्कल । निकास लडिया भरिभराउ हो गिल । सबजन निकास लडिया टरक्ख गैगिल । मै फे टेक्नी पकर्ख टर्क टनहु । पठ्राम ग्वारा रपटगिल । झबाकसे गहिर ठाउँम अटक गैनु । सारा झुल्वा भिज्गैल । भिजल गिदारसक बन्वा ओहर लग्नु, टावा ख्वाज ।  सबजन कोइ कोहर, कोइ कोहर फरक फरक टारी नेङ्ल । मै अनसिख्वा मनै बरापुक मन्ह्ला छावासे  डख्खिन् ओहर  लग्नु । गाउँक संघरेन टावा चटाचट काट काट झ्वाला भराडर्ल ।

ओहोर मै जुन अक्को टावा नैडेखु । भर्खर निक्रल बाँसक टुसाम माटी लाग्खन कर्या कर्या ठेटकुरसक डेखु । मन्ह्ला डाडुह कनु– डाडु मै ट एक्को टावा नइभेटाइठुइटु जे । 

डाडु कल– “अरे भाइ कसिन ट नैडेख्ठो, टलकिच्रासक ।” 

हजुर मै ट एक्को चिन्ह निसेक्ठु कनु । ऊ दिन बरा मुस्किलले दु तिन किलो टावा काट्गिल हुइ । बरापुक छावा आफन काटल टावा थपडेल ट ठनिक सुहैना भरिक हुइल ।  

छोटम मामा घरक एक्ठो घटना याद आइल । मै कभुकाल मामा घर जाउँ । एकदिन अस्टह मकै निकाइ ब्याला हो । ममान घरक छुट्की माइ मामक पर गराइ लग्ली । गरैलक कारन का रह कलसे मामा मकै निकाइ व्याला भर्खर फर भिरल बोरी बुट्टा काट मर्ल काहु । 
माइ कल्कलाइटलही–“इ उन्ड्वा थारुक ढन्ढा अस्ट रठिन् । टलकिच्रा ट होगिल । हेरहार पार परठ । आँखिक आघ फर भिरल बोरी कट्ना । इ मनैन टिना रिझाइ व्याला का रिझाउँ कबो ।”  

कौनो कौनो जन्नी मनै आफन ठरोक नाउँ टलकिच्रा ढर्ल रठ ट कौनो थारु मनै आफन जन्नीन्के नाउँ टलकिच्री ढैल रठ । इ ट हुइल घरायसी मामला, हजुर । हमार देशम टलकिच्रनके जमात जोहर फे बट । गहिर्ख अध्ययन कर्बी कलसे राज्यक हर निकायम टलकिच्रा भेटैबी । प्रशासनिक, शैक्षिक, स्वास्थ्य, राजनीतिक, सामाजिक, धार्मिक हर क्षेत्रम टलकिच्रनके कमी निहुइट ।

आजकाल हमार थारु समाज लगायत और समुदायम आफन धर्म संस्कृति छोर्ख, और क्रिश्चियन धर्म मान भिरल बाट । हुइना ट धर्म निरपेक्ष देशम धार्मिक स्वतन्त्रता बा । हर मनैन आपन इच्छा अनुसार धरम संस्कृति मान पैना अधिकार बा, तर आफन मानल धरम संस्कृतिके बहुट बखान कर्ना आनक भरि कुव्याख्या कर्ना संघरेन डेख्क दङ्ग पर्ठु । आपन चल्टी आइल धरम संस्कृति भित्तरके निमजा पक्षह सुधारक छोर्क आनक धरम मजा हो कना मही निलागट । थारु संस्कृति ठिक निहो थारु धरम मानु ट खुबसे बोक्सिन लागट । आजकाल क्रिश्चियन धर्म मान्नु ओठसे बोक्सिन नैलग्ठ कना बखान कर्ना मनैन्के कन्पट्टीम चराट पर्नास मन लागठ । असिन व्याख्या कर्ना मनै जात्तिक टलकिच्रा हुइट ।

और डोसर मेरिक कहानी जोर्नास मन लागल । आजकाल हमार देशक लाखौ युवा विदेश गिल बाट । हमार गाउँमसे केल करिब एक दर्जन युवा विदेश कमाए गिल बाट ।  जिबलाल भर्खर भ्वाज कैल रह बोप्रा । बठिन्या जन्नी छोर्ख किही जैनास मन लागी, विदेश । तर बाध्यता, आफन घर पर्यारके आर्थिक गर्ज टर्ना ओ कुछ कमैना हिसाबसे दक्षिण कोरिया गैल रह । गैलक एक बरस नै पुगल रलहिस् कि का यहर लौली जन्नी डुसर छिमेकी गाउँक बुह्र्वासे सिलिग गिलिस् । विदेससे ठरोक पठाइल रुप्या मनरख्नकम उराइ लागल । आब का लेबी । मिलघस बहर्टी गिलिन् । सौतमुर भटरसे ठर्वा ले मर्ली । इ घटनाके प्रतिकृया डेटि धरकटान बुबा कल–“अट्रा मजा घरबार रटि रटि फे दु दुठो लर्कक् बाबासे हरबरा परल टलकिच्री ।”

पाठकवृन्द ! आब मै अप्नेक हुकहन आजसे ११ बरस आगेक वि.स. २०७१ साउन महिनक २८ गते अइलक बह्र्याके प्रसङ्ग जोर्नास मन लागल । उ बह्र्याले सुर्खेत, दाङ, बाँके, बर्दिया लगायत कैलालीम फेन महा जोरसे धनजनके क्षति करल । असिन विनासकारी प्राकृतिक प्रकोपले सयौके ज्यान लेहल, सयौं बेपत्ता हुइल, हजारौ विस्थापित हुइल । बाढीपिडित हुकहन स्थानीय स्तरम विभिन्न संघ संंस्था, व्यापारी हुक्र आफन नाउँ मिडियाम आनक लाग एकएक पोक्री चाउचाउ, चिउरा राहत वितरण कर्ना टलकिच्रन डेख्गिल ।  

‘स्थानीय बुद्धिजीवी मुफतलालले बाढीपीडितलाई दुई पेटी चाउचाउ प्रदान गरेका छन्’ कना मेरिक समाचारप्रेमी टलकिच्रा यहाँ ढ्यारनक बाट । तर वास्तविक समस्या हल कर्ना ओहर ध्यान निडेना प्रशासनके तालफे खेचुइहेक चालम अनि बाट भर बरे बरे कर्ना टलकिच्रा सरकार ना ट कौनो व्यवस्थापन कर्ल हो ।  हमार देशके टलकिच्रा सरकार फे ओस्ट बा ।  प्रति बाढी पिडित घरम एक लाख डेना राहत रकम महिनौ समय बिटट् घरिम सम्वन्धित पिडित व्यक्ति नइपइट । टब्ब सुर्खेतके राजनीतिक दल हुक्र पिडितके नाउँम राहत संकलित रकमके दश प्रतिशत लेहल सुन्नु ट चुट्टी पकर्ख घुमा घुमा गालम चराट चराट मर्नान मन लागल । असिन ट हमार दलके नेता बाट । असिन मौकाम चौका मर्ना इमानदारिता निम्जल दल ओ नेता रलक देशम टलकिच्रनके संख्या ढ्यार बाट । नेतनके आसेपासेन डान डान पानी केल पैठल, पिडित राहत पा सेक्ल कल । जेकर घरबास निहुइन, हुकनक अबस्था जिउके टिउ बाटिन् । असिन ट टलकिच्रा राज्यक निकाय बा ।

अस्टख हर क्षेत्रम एकसे एक टलकिच्रा बाट ।  काम कर्नासे नाउँ कमाए खोज्ना समाजसेवी; लेखरचना कभ्बु नैलिख्ना, आनक लेखम हाँसीमजा उरैना पाठक; स्कुलिम पह्राइक छोर्ख टिउसनके खेती कर्ना शिक्षक, बिना काम निप्टैल कमिशन खाक ठेक्दारिन रकम डेना कर्मचारी, नक्कली बिल भर्पाइ बनाख बजेट निप्टैना हाकिम; राजनितिक भागवन्दाम नातपात, कार्यकर्तन केल जागिर खुओइना नेता, नक्कली समान बेच्ख पैसा असुल्ना व्यापारी सबका सब टलकिच्रा हुइट ।
 

बीरेन्द्रनगर, सुर्खेत